Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια - Μέρος 4ο

Ομιλία για την ιστορία του χωριού Μαράσια
με τίτλο " Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια "
που έγινε από το φιλόλογο καθηγητή Αθανάσιο Μαρίφη
στην Κοινότητα Μαρασίων
την Κυριακή 3 Αυγούστου 2014.

1903

Χάρτης του 1903

Χάρτης του 1903 της περιοχής της Αδριανούπολης , όπου φαίνεται το χωριό .

Ο χάρτης δημιουργήθηκε από την Αυστρο-ουγγρική χαρτογραφική υπηρεσία .

1908

Επίσκεψη στα Μαράσια

Επίσκεψη στα Μαράσια στις 7 Μαΐου 1908 : ο πρόξενος της Ελλάδος κ. Ξυδάκης , η διευθύντρια του Ζαππείου

κ. Βογάτσου , καθηγητές και δάσκαλοι.

Αρχείο Δ. Γκεντσίδη

1911

Εκπαίδευση στα Μαράσια κατά το σχολικό έτος 1910-1911

Σχολεία στα Μαράσια το έτος 1910-1911

Αρχείο της Ιεράς Μητρόπολης Ανδριανουπόλεως του έτους 1910-11 για τα σχολεία της περιοχής.

Τα Μαράσια σημειώνονται να έχουν 518 Έλληνες κατοίκους και 100 Τούρκους. Αναφέρεται ότι υπήρχε 1 Αρρεναγωγείο με 3 τάξεις και 1 δάσκαλο, δυστυχώς ο αριθμός των μαθητών είναι διορθωμένος και δεν διακρίνεται ακριβώς.

Επίσης υπήρχε 1 Παρθεναγωγείο με 3 τάξεις και 1 δάσκαλο με 70 μαθήτριες.

Πηγή: Γενικά Αρχεία του Κράτους.

1912

Τα Μαράσια κατά την πολιορκία της Αδριανούπολης

Από τον Οκτώβριο του 1912 μέχρι το Μάρτιο του 1913 , συμμαχικός στρατός

( Βουλγαρία -Σερβία- Μαυροβούνιο ) πολιορκούσε την Αδριανούπολη . Ο πόλεμος ήταν πολύ σκληρός , χωρίς διακοπή . Στο τέλος οι σύμμαχοι κατάφεραν να πάρουν την Αδριανούπολη και στις 27 Μαρτίου 1913 ο βασιλιάς της Βουλγαρίας Φερδινάνδος μπήκε στην πόλη .

Στη διάρκεια της πολιορκίας έγιναν πολλές και πολύνεκρες μάχες στα Μαράσια .

Η θέση του χωριού είναι ιδανική για κάποιον που θέλει να επιτεθεί στην Αδριανούπολη , ιδιαίτερα με το πυροβολικό . Γι` αυτό γίνονταν λυσσώδεις μάχες

και προσπαθούσαν και οι δυο αντίπαλοι να καταλάβουν το μέρος του χωριού και ιδιαίτερα το ύψωμα Παπάς-Τεπέ , όπως και το απέναντι ύψωμα Καρτάλ-Τεπέ ( Ρίζια-Καστανιές ) .

Οι Τούρκοι αποφάσισαν να κάνουν αντεπίθεση , για να σπάσουν τον κλοιό , στις 16 Οκτωβρίου το βράδυ . Ο Hafiz Rakim Ertur , που ήταν από την Αδριανούπολη και έζησε τα γεγονότα , διηγείται :

Παρασκευή , 26 Οκτωβρίου/8 Νοεμβρίου 1912

Από το πρωί ο πόλεμος ξανάρχισε βίαιος . Οι πυροβολισμοί έπεφταν χωρίς σταματημό . Παρακολουθούσαμε τη μάχη με τα κυάλια , από ένα σπίτι στο Κάστρο .

Το Μαράς Τεπέ και το Παπάς Τεπέ καίγονταν . Ο εχθρός έριχνε συνεχώς σ` αυτά τα υψώματα . Εκεί ήταν οι πυροβολητές μας . Δεν ήταν εύκολο γι` αυτούς να αλλάξουν θέση .

Ο πόλεμος συνεχίστηκε άγριος μέχρι τις οκτώ το βράδυ . Ο εχθρός προχώρησε μέχρι τις θέσεις του πυροβολικού μας . Πολεμήσαμε με τις ξιφολόγχες , σώμα με σώμα .

Ο στρατός μας νικήθηκε , όμως καταφέραμε να προκαλέσουμε μεγάλες απώλειες στον εχθρό . Οι Βούλγαροι παραδέχτηκαν ότι στη μάχη για το Μαράς μόνο το σύνταγμα Ζάγκρα είχε 1400νεκρούς .

Ποιος ξέρει τι θα γράψει η πολεμική ιστορία για αυτή τη μάχη του Μαράς . Δυστυχώς με την πτώση του Κάστρου καταστράφηκαν οι πολεμικές εφημερίδες που εξιστορούσαν τα γεγονότα .

Hafiz Rakim Erturk , Edirne savunmasi gunleri , Edirne 1986

Σ.τ.μ. Οι Τούρκοι ανήγειραν Μνημείο των Πεσόντων γι` αυτή τη μάχη . Βρίσκεται στο Καραγάτς , δίπλα στην παλιά γέφυρα του τρένου , χαμένο κάπου μέσα στα χωράφια , 200 μέτρα περίπου από το στρατόπεδο Arda Kulesi και 100 μέτρα περίπου από τον Άρδα .

24-25 Νοεμβρίου 1912

Ο Κιαζίμ Καραμπεκίρ ήταν στενός φίλος και συνεργάτης του Κεμάλ Ατατούρκ .

Στους βαλκανικούς πολέμους συμμετείχε στην άμυνα της Αδριανούπολης και στις εχθροπραξίες που γίνονταν με το συμμαχικό στρατό ( Βουλγαρία – Σερβία – Mαυροβούνιο ) που πολιορκούσε την πόλη . Στο βιβλίο του Αναμνήσεις από την Αδριανούπολη ( Edirne hatiralari ) διηγείται :

24 Νοεμβρίου 1912

Ο ουλαμός του Doganca ( σ.τ.μ. Ρίζια ) αποκρούστηκε . Δημιουργήθηκε ο φόβος ότι ο εχθρός , αφού πήρε το Doganca θα επιτεθεί στο Μαράς και ότι εμείς δε θα μπορέσουμε να το κρατήσουμε . Ζήτησαν τη γνώμη μου για το αν έπρεπε να εκκενώσουμε το Μαράς .

Ήμουν της γνώμης , εκτός από λόγους ανωτέρας βίας , να μην εκκενώσουμε το Μαράς . Μόνο να μην υπάρχουν εκεί βαρύ πυροβολικό ή πολλά πυροβόλα εκστρατείας

και τα λοιπά . Το πυροβολικό με τις βολές του από τα δυτικά και τα νότια θα μπορούσε να μας βοηθήσει πολύ περισσότερο .

Δέχτηκαν τη γνώμη μου . Απόψε θα αποσυρθούν τα κανόνια από το Μαράς , αύριο

θα γίνει αντεπίθεση στο Doganca .

25 Νοεμβρίου 1912

Ο καιρός είναι βροχερός

Ο βομβαρδισμός της πόλης συνεχίζεται . Το στρατηγείο μας , επειδή δεχόταν συνεχώς πολλά πυρά , μεταφέρθηκε μέσα στο κάστρο , σε ένα χάνι . Μάθαμε ότι και οι πρόξενοι μεταφέρθηκαν μέσα στο κάστρο .

Τη νύχτα ξέσπασε πυρκαγιά στη συνοικία Kadirihane . Λίγο αργότερα ξέσπασε και μια άλλη . Ο βομβαρδισμός συνεχίστηκε λίγο ακόμα Οι δυνάμεις μας αφού επιτέθηκαν στο Doganca το πήραν πίσω το βράδυ . Μαθεύτηκε ότι ο εχθρός δεν είχε καθόλου πυροβολικό εκεί . Αργότερα το 32ο Σύνταγμα στάλθηκε στο Μαράς .Τα ποτάμια απ` άκρη σ` άκρη ήταν γεμάτα λάσπη .

Kazim Karabekir , Edirne hatiralari . Yapi Kredi Yayinlari , Istanbul 2009

1913

Χάρτης του 1913 , της εποχής των Βαλκανικών πολέμων ,

όπου φαίνεται το χωριό .

1913

Λίγο πιο κάτω από τη σιδηροδρομική γέφυρα

Ένα άλλο ιστορικό γεγονός που έγινε λίγο πιο κάτω από τη σιδηροδρομική γέφυρα των Μαρασίων από αυτά που μένουν στην άκρη των μεγάλων γεγονότων της ιστορίας αλλά δεν παύουν να αποτελούν ιστορικά γεγονότα είναι και το εξής:

Στις 7 Ιουλίου 1913 οι Βούλγαροι που έφευγαν μπροστά στους επανερχόμενους Τούρκους έβαλαν φωτιά στις αποθήκες τροφίμων στο Καραγάτς γιατί δεν μπορούσαν να τα μεταφέρουν μαζί τους. Μερικοί όμως Έλληνες του προαστείου εκείνου, κατόρθωσαν να διασώσουν μέσα από τις φλόγες λίγους σάκκους αλεύρων.

Την επομένη όμως Βούλγαροι άτακτοι επωφελούμενοι από την αδράνεια των Τούρκων που δεν προήλασαν προς το Καραγάτς γύρισαν σε αυτό και συνέλαβαν 45 Ελληνες του προαστείου αυτού και γειτονικών χωριών και αφού τους έδεσαν κατά τετράδες πισθάγκωνα με ακιδωτό σύρμα, τους έριξαν στον ποταμό Έβρο λίγο πιο κάτω από την σιδηροδρομική γέφυρα των Μαρασίων, όπου και πνίγηκαν όλοι εκτός από έναν.

(Από το βιβλίο του Άγγελου Γερμίδη: Έβρος ,ο ποταμός της Θράκης Θεσσαλονίκη 1977)

1912-1913 , Βαλκανικοί πόλεμοι

Στο βιβλίο που κυκλοφόρησε το 1919 με τίτλο "Η Μαύρη Βίβλος διωγμών και μαρτυρίων του εν Τουρκία Ελληνισμού" από το οικουμενικό πατριαρχείο αναφέρεται:

Μαράσια: το χωρίον τούτον κατεστράφη τέλεον κατά τον βαλκανικόν πόλεμον.

1912-1913 . Βαλκανικοί πόλεμοι. Τσιμιντίρινα

Δύο στρατιωτικά οχυρά του πυροβολικού 

και ταυτόχρονα κτίρια αποθήκευσης και ανεφοδιασμού καυσίμων 

που βρίσκονται στο λόφο Παπάς τεπέ , 

σε υψόμετρο 200 μέτρων περίπου. 

Κατασκευάστηκαν την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων 

(1912-1913).

Τα χρησιμοποίησαν οι σύμμαχοι (Βούλγαροι και Σέρβοι)

που πολιορκούσαν την Αδριανούπολη και έριχναν βολές πυροβολικού από εκεί.

Στο χώρο υπάρχουν βάσεις για βαριά και ελαφριά πυροβόλα.

Το σημείο αυτό ήταν  ιδανικό για το στρατό που ήθελε να χτυπήσει την Αδριανούπολη :

εξαιρετική θέση και υψόμετρο , απέναντι ακριβώς από την πόλη.

Από τα κτίρια έμεινε μόνο η τσιμεντένια βάση ,

 γι ` αυτό πήραν και το όνομα : τσιμιντίρινα-τσιμέντα . 

Η βάση του κτιρίου που είναι προς τη θέση Σύνορο 

( όχι προς το χωριό ) 

σώθηκε σε πολύ καλύτερη κατάσταση 

και αντιπροσωπεύει τον τρόπο που έκτιζαν τέτοια κτίρια εκείνη την εποχή

1913

Εκπαίδευση κατά το σχολικό έτος 1912-1913

Οι δάσκαλοι των δύο σχολείων του χωριού για το σχολικό έτος 1912-13 ήταν:

η Ευφροσύνη Σταυρίδου από την Ανδριανούπολη 20 ετών απόφοιτη του Ζαππείου

με μισθό 20 λ.τ. (μάλλον λίρες τουρκικές).

και ο Δ. Παπαγεωργίου από τα Ρίζια απόφοιτος Β' Γυμνασίου και ψάλτης.

Στον κατάλογο υπάρχει και μια υποσημείωση δίπλα στο όνομα που ξεκινάει με το διορίσθη αλλά μετά δεν είναι ευανάγνωστα τα γράμματα.

Πηγή: Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Δεκαετία 1920-1930

1921. Θράκη. Ενθύμιον Μαράσια

Η φωτογραφία βρίσκεται στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ορεστιάδας

Ευχαριστούμε τη Νατάσα Σκαρλατούδη και το Δημήτρη Γκεντσίδη για τη χορήγηση της φωτογραφίας

1922. 1^η Μαΐου

Λόγγος , 1 Μαΐου1922

Χειρόγραφη σημείωση σε παλιό ψαλτήρι,

που βρίσκεται στο υπερώο 

της εκκλησίας της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος

στα Μαράσια Έβρου

Για μεγάλο χρονικό διάστημα , το χωριό ονομαζόταν επίσημα Λόγγος . 

Από τη μια η προσπάθεια να μη χρησιμοποιούνται τα ξένα ονόματα ( τούρκικα ή βουλγάρικα ) . 

Από την άλλη η θέση που βρίσκεται το χωριό :  

ανάμεσα στα υψώματα στις όχθες του Έβρου και του Άρδα , 

χαμένο μέσα στην πλούσια παραποτάμια βλάστηση . 

Όλα αυτά του έδωσαν το όνομα Λόγγος , που όμως τελικά δεν επικράτησε .

 Έμεινε το παλιό τουρκικό όνομα Μαράς(=προάστιο) 

που έγινε Μαράσια στα ελληνικά 

1922

Ενθύμιο από το στρατό . 11 Ιουνίου 1922

Κάρτα που έστειλε ο Πέτρος Τσιναρίδης στο φίλο του Νέστορα στις 11 Ιουνίου 1922

1923. Μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης

Κάποιες οικογένειες εγκαταστάθηκαν στα Μαράσια κυρίως μετά τη συνθήκη του Νεϊγύ ( 1919 ) , σύμφωνα με την οποία έγινε ανταλλαγή πληθυσμών Ελλάδας-Βουλγαρίας , και μετά την οριστική χάραξη των συνόρων το 1923 ( Συνθήκη της Λωζάνης ) , που έδωσε τέλος σε μια δύσκολη και αβέβαιη κατάσταση που υπήρχε στο χωριό και στην περιοχή γενικότερα , από τις ελληνο-τουρκικές συγκρούσεις .

Μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης εγκαταστάθηκαν στο χωριό πρόσφυγες κυρίως από την Αδριανούπολη , αλλά και από την υπόλοιπη Ανατολική Θράκη . Επίσης από πιο πριν είχαν εγκατασταθεί πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία.

 Σήμερα Μαρασιώτες ζουν στη Στάρα Ζαγκόρα και στη Φιλιππούπολη.

Read more...

Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια - Μέρος 3ο

Ομιλία για την ιστορία του χωριού Μαράσια
με τίτλο " Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια "
που έγινε από το φιλόλογο καθηγητή Αθανάσιο Μαρίφη
στην Κοινότητα Μαρασίων
την Κυριακή 3 Αυγούστου 2014.

1868

Μια μαρτυρία για το χωριό : Γάλλος ταξιδευτής του 19ου αιώνα

σελίδα 281
Από το Τσιρμέν στην Αδριανούπολη
Ο δρόμος ακολουθεί την όχθη του ρέματος του Τσιρμέν ( Ορμένιο ) και στη συνέχεια την όχθη της Μαρίτσας , που τη διασχίζεις με πορθμείο , δέκα λεπτά από το Μαράς ( Μαράσια ) . Γέφυρα στην Τούντζα ανάμεσα στο προάστιο (σ.μ. το Γιλντιρίμ ) και την πόλη . Κανένα ρέμα δε χύνεται στη Μαρίτσα ανάμεσα στο Τσιρμέν και στο Μαράς . Λόφοι σαν οροπέδια φαίνονται ανάμεσα στο Τσιρμέν και το Καδή-κιόι ( Δίκαια ) . Πέρα από αυτό το χωριό , προεξοχές του εδάφους και στρογγυλά χαμηλά υψώματα σχηματίζουν , στα δεξιά του δρόμου , λόφους , που το ύψος τους ανεβαίνει αρκετά γρήγορα .
Μετά το Ουρεΐς ( Δίλοφος ) οι λόφοι παρουσιάζουν πλαγιές πιο ομαλές και μοιάζουν να αναγγέλουν μια κάποια αλλαγή του εδάφους .

σελίδα 350
Ανάμεσα στο Καραγάτς και στο Μαράς , αργιλώδεις αμμουδιές με μαρμαρυγία , πρόσφατες προσχώσεις
Στο Μαράς , λόφοι που χωρίζουν τον Άρδα από τη Μαρίτσα . Σε κάποια σημεία το έδαφος είναι αργιλώδες και κατάλληλο για να φτιάχνουν κεραμίδια . Πλαγιές ελαφρά επικλινείς .

σελίδα 487
Ο ρους του Άρδα σχηματίζει τη βάση ενός τριγώνου του οποίου οι πλευρές ορίζονται από τον Άρδα και τη Μαρίτσα και η κορυφή του βρίσκεται στο Μαράς , χωριό που βρίσκεται στη συμβολή των δυο ποταμών , δυτικά της Αδριανούπολης .

Αύγουστος Βικενέλ, Ταξίδι στην Ευρωπαϊκή Τουρκία : φυσική και γεωλογική περιγραφή
Παρίσι , 1868

1870-1873 , παλιά σιδηροδρομική γέφυρα του Άρδα

Η παλιά σιδηροδρομική γέφυρα του Άρδα κατασκευάστηκε ανάμεσα στα 1870 και στα 1873 , ακριβώς δίπλα στη συμβολή του Έβρου και του Άρδα . Είναι μια τυπική σιδερένια γέφυρα του τρόπου κατασκευής του 19ου αιώνα , που αποτελείται από δύο βασικά τμήματα κατασκευασμένα με  σιδηροδοκούς , τόσο στη βάση , όσο και στα πλάγια " τοιχώματα " και στην " οροφή " των τμημάτων και από ένα μικρότερο συμπληρωματικό ανοιχτό τμήμα , από την πλευρά των Μαρασίων . Σιδερένιοι διάδρομοι , αριστερά και δεξιά της γραμμής αλλά και ένας κεντρικός διάδρομος ανάμεσα στις ράγες , επιτρέπουν σε κάποιον να διασχίσει πεζός τη γέφυρα .

Είναι ένα σημείο της σιδηροδρομικής γραμμής που άρχιζε από την Κωνσταντινούπολη και κατέληγε στην Αυστρία . Η γραμμή αυτή ήταν η κεντρική γραμμή των σιδηροδρόμων της Ρούμελης .

Στις 17 Απριλίου 1869 υπογράφηκε η συμφωνία για να κατασκευαστούν οι Σιδηρόδρομοι της Ρούμελης ( Rumeli Demiryollari ) . Την κατασκευή ανέλαβε ο Εβραίος τραπεζίτης βαρώνος Χιρς .

Στη συμφωνία προβλεπόταν να κατασκευαστεί μια κεντρική γραμμή : Κωνσταντινούπολη – Αδριανούπολη – Φιλιππούπολη – Σαράγιεβο – Αυστρία.

Κάθετοι άξονες : Πύθιο – Αλεξανδρούπολη ( τότε Ντεντέ Αγάτς ) , Βελιγράδι – Θεσσαλονίκη και Φιλιππούπολη – Μπουργκάς .

Η κατασκευή της γραμμής άρχισε το 1870 και τελείωσε στις 17 Δεκεμβρίου 1873 .

Στην περιοχή μας η γραμμή περνούσε τον Έβρο στο Πύθιο και μετά την Ορεστιάδα και τη Βύσσα έμπαινε στην περιοχή του Καραγάτς . Μετά περνούσε  πάνω από τη γέφυρα του Άρδα , από τα Μαράσια και  συνέχιζε προς το Μουσταφά Πασά ( Σβίλενγκραντ ) και τη Φιλιππούπολη .

Τότε όλα αυτά τα εδάφη ανήκαν σε ένα κράτος , την Οθωμανική Αυτοκρατορία . Μετά τη χάραξη των συνόρων το 1923 η γραμμή έμπαινε στο ελληνικό έδαφος στο Πύθιο , ξαναέμπαινε στο τουρκικό στο Καραγάτς , έμπαινε πάλι στο ελληνικό έδαφος στα Μαράσια και μετά το Ορμένιο έμπαινε στη Βουλγαρία ( Σβίλενγκραντ ) . Όλα αυτά μέχρι το 1976 , οπότε και η Ελλάδα και η Τουρκία έκαναν τη δική τους γραμμή .

Η γέφυρα υπάρχει ακόμα και σήμερα , αν και δε χρησιμοποιείται πια , όπως και το στρατιωτικό φυλάκιο , ακριβώς δίπλα της . Η παλιά γραμμή , από το στρατιωτικό φυλάκιο μέχρι το σημείο που συναντάει τη νέα σιδηροδρομική γραμμή για τις Καστανιές , χρησιμοποιείται ως δρόμος .

Στις μεγάλες γιορτές και κυρίως το Πάσχα , πολλοί από το χωριό , αλλά και ξένοι , επισκέπτονται το φυλάκιο της γέφυρας , για να ευχηθούν και να δώσουν δώρα στους στρατιώτες .

 Tή μέρα πού τελείωσε ή γέφυρα και επρόκειτο να περάσει το πρώτο τραίνο, επίσημοι και κάτοικοι περίμεναν στο σταθμό του Κα­ραγάτς. Τα παιδιά όμως, πού όλη τη νύχτα δεν κοιμήθηκαν από την αγωνία τούς να δουν τι πράγμα θα ήταν αυτό που θα πήγαινε πάνω σε σιδερένιες γραμμές, από τα ξημερώματα ξεκίνησαν και πήγαν στη γέφυ­ρα, στα Μαράσια, για να το δουν κι όταν πέρασε το ακολούθησαν τρέχον­τας μέχρι το Καραγάτς  κι έλεγαν στα σπίτια τους σαν γύρισαν:

« Βρε Νινέ, ορέ Νινέ, τέτοιο πράγμα

δεν είδα, να λαλάει, να πλαλάει κι ανθρώπ' να

κουβαλάει ».

Στις 9 Απριλίου 1941 οι Έλληνες και οι Τούρκοι ανατίναξαν τις σι­δηροδρομικές γέφυρες

του Άρδα στα Μαράσια

και του Έβρου στο Πύ­θιο.

Από το βιβλίο του Τάκη Χρ. Τσονίδη

Η Ορεστιάδα μας

Ορεστιάδα 1980

 1877

Πληθυσμός των Μαρασίων

Ο Γάλλος Synvet στο βιβλίο του "Tables Ethnographigues de la Turquie d Europe" αναφέρει με λεπτομέρεια τα χωριά και τις πόλεις της Μητροπόλεως της Ανδριανούπολης κατά το έτος 1877. 
Σε αυτόν λοιπόν τον κατάλογο τα Μαράσια φαίνεται να έχουν 350 κατοίκους.
Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ανατολικός Αστήρ στις 14 Νοεμβρίου 1884 αναφέρεται ότι στα Μαράσια έμεναν 20 Ελληνόφωνες οικογένειες και 70 Βουλγαρόφωνες,υπήρχε 1 σχολείο όπου φοιτούσαν 40 μαθητές,υπήρχε 1 δάσκαλος και δαπανούνταν για το σχολείο 2500 γρόσια.

(Από το βιβλίο του Στ. Β. Ψάλτη "Η Θράκη και η δύναμις του εν αυτή ελληνικού στοιχείου" εν Αθήναις 1919)

1878

Η πιο παλιά εικόνα στο χωριό

Η περιτομή του Ιησού Χριστού

Φορητή εικόνα του 1878

Βρίσκεται στο υπερώο

του Ιερού Ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος

1880

Οικονομική βοήθεια στο Δημοτικό Σχολείο Μαρασίων στα 1880

Από 20 οθωμανικές λίρες στα σχολεία του Δεμιρδεσίου και των Μαρασίων.

Δάσκαλος από την Κωνσταντινούπολη με μισθό 3 λίρες το μήνα , 31 βιβλία και 20 εικόνες του παιδικού βίου.

Από τη λογοδοσία του συμβουλίου του εν Ανδριανουπόλει Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου κατά την λήξιν του Θ' συλλογικού έτους.

1883-1884

Στα Μαράσια κατοικούν είκοσι ελληνόφωνες ορθόδοξες οικογένειες και εβδομήντα βουλγαρόφωνες , επίσης ορθόδοξες . Καμιά οικογένεια δεν είναι σχισματική.

Διορίζουμε εμείς το δάσκαλο που διδάσκει 40 μαθητές.

Εμείς τον πληρώνουμε 15 λίρες και το χωριό 10.

Το χωριό δεν έχει σχολείο. Με μια συνδρομή δική μας από 20 λίρες ο καθένας και με τη βοήθεια των χωρικών μπορεί να γίνει σχολείο.

Πριν από τρία χρόνια , πριν αρχίσει να βοηθάει η αδελφότητα , δεν υπήρχε εκπαίδευση.

Εκπαιδευτική εργασία της Αδελφότητος Αδριανουπόλεως κατά το σχολικό έτος 1883-1884

Αρχείο ΑΠΘ

1885

 

 

Χάρτης του 1885

Γαλλικός χάρτης του 1885 , που δείχνει τα ελληνικά και βουλγαρικά σχολεία , καθώς και τις ελληνικές εκκλησίες .

Το χωριό αναφέρεται με το ελληνικό όνομά του (Μαράσια) και όχι με το τουρκικό ( Maras ή Maraskoy ) , όπως γινόταν συνήθως στους χάρτες της εποχής .

Το σύμβολο με το σταυρό που δείχνει το χωριό είναι λίγο μεγαλύτερο από το σύμβολο των Καστανεών  και των Ριζίων   , πράγμα που δείχνει ότι στα τέλη του 19ου αιώνα τα Μαράσια είχαν μεγαλύτερο πληθυσμό από αυτά τα δύο χωριά .

Παρατηρήστε επίσης πόσο μεγάλο είναι το σύμβολο για το Μποσνοχώρι ( Βύσσα ) , ελαφρά μικρότερο από το σύμβολο για το Καραγάτς , που την εποχή εκείνη βρισκόταν σε μεγάλη ακμή .

Στο χάρτη φαίνεται το χωριό Υαλιά ( Yailadzik ) , λίγο αριστερά από τον Πεντάλοφο ( Bestepe ) , που δεν υπάρχει σήμερα .

1885-1886

Εκπαίδευση στα Μαράσια

Στα Μαράσια κατοικούν 90 ελληνικές ορθόδοξες οικογένειες . Από αυτές οι 20 μιλάνε ελληνικά και οι 70 βουλγαρικά.

Έχει σχολείο με ένα δάσκαλο και 30 μαθητές.

Για τη συντήρηση του σχολείου η Αδελφότης Αδριανουπόλεως ξοδεύει 15 λίρες το χρόνο και η Κοινότητα του χωριού 13.

Read more...

Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια - Μέρος 2ο

Ομιλία για την ιστορία του χωριού Μαράσια
με τίτλο " Ιστορικά στοιχεία για το χωριό Μαράσια "
που έγινε από το φιλόλογο καθηγητή Αθανάσιο Μαρίφη
στην Κοινότητα Μαρασίων
την Κυριακή 3 Αυγούστου 2014.

Από το 1738

Επιτύμβιες πλάκες στο νεκροταφείο του χωριού

Οι πληροφορίες προέρχονται από τη μελέτη του αρχαιολόγου Διαμαντή Τριαντάφυλλου, που ήρθε δύο φορές στα Μαράσια στις αρχές της δεκαετίας του `80 και μελέτησε τις πλάκες στο νεκροταφείο.

Οι πλάκες των Μαρασίων είναι συνολικά 13 και σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους χωρίζονται χρονολογικά σε δυο ομάδες. Η πρώτη περιλαμβάνει αυτές που έγιναν μεταξύ 1700 και 1800 και η δεύτερη αυτές που χρονολογούνται μετά το 1800.

Τα ιδιαίτερα στοιχεία της πρώτης ομάδας είναι α) Τα ανά­γλυφα κεφαλαία γράμματα στις επιγραφές που ακολουθούν ως προς το σχήμα και τα συμπλέγματά τους τη βυζαντινή-εκκλησιαστική παράδοση,

β) Τα πλούσια διακοσμητικά θέματα που καλύπτουν την επιφάνεια της πλάκας κάτω από την επιγραφή. Βασικά το θέμα είναι κοινό για όλες τις πλάκες, εμφανίζεται όμως, κάθε φορά, με δια­φορές στην απόδοση των λεπτομερειών. Τα σχέδια αυτά σε άλλα σημεία έχουν γίνει με λοξή εγχάραξη και σε άλλα είναι ανάγλυφα.

Τα επιμελημένα καλλιγραφικά γράμματα και τα όμορφα σχέδια που γεμίζουν συμμετρικά την επιφάνεια των πλακών φανερώνουν την προέ­λευσή τους από ένα ·αξιόλογο εργαστήριο της εποχής με ειδικευμένους στο είδος και έμπειρους τεχνίτες. Το εργαστήριο αυτό βρισκόταν ασφαλώς στη γειτονική και πολύ κοντινή Αδριανούπολη, που φαίνεται καθαρά στον ορίζοντα. Όπως μας είπαν οι χωρικοί, στα παλιά χρόνια οι κάτοικοι τού χωριού ξεκινούσαν το πρωί με τα κάρα, πήγαιναν στην Αδριανούπολη, έκαναν τις δουλειές και τα ψώνια τους και γυρνούσαν πίσω το βράδυ. Ήταν λοιπόν πολύ εύκολο να μεταφέρονται από εκεί οι πλάκες.

Στη δεύτερη ομάδα οι επιγραφές και  οι παραστάσεις είναι πιο απλά χαραγμένες. Τα γράμματα είναι πάντα κεφαλαία και μέχρι το 1900 ακολουθούν τη βυζαντινή εκκλησιαστική παράδοση, αλλά έχουν πια απλοποιηθεί. Στις τελευταίες πλάκες έχουν πλέον τη μορφή που βλέπουμε σήμερα.

Ένα κοινό στοιχείο όλων των πλακών μέχρι το 1902 είναι οι δυο χαρακτηριστικές στρογγυλές κοιλότητες πού βρίσκονται πάνω από την επι­γραφή στις δυο γωνίες της πλάκας. Άλλοτε είναι απλές, άλλοτε οφθαλμωτές και άλλοτε έχουν σχήμα αστεριού.

1738. Πλάκα Αποστόλη Τακετζή

                  ΕΝΘΑΔΕ ΚΗΤΕ Ο ΔΟΥΛΟΣ

                  ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΤΑΚΕΤΖΗΣ

ΥΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ

                                       ΕΤΟΣ 1738

1739 . Πλάκα Ζημαραγίδας

ΕΝΘΑΔΕ ΚΗΤΕ Υ ΔΟΥΛΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΖΗΜΑΡΑΓΙΔΑ

ΕΤΟΣ 1739

ΕΝ ΜΗΝΗ ΦΕΥΡΟΥΑΡΗΟΥ 8

1739. Πλάκα του Αναστάση

                 

                 ΕΝΘΑΔΕ ΚΗΤΕ Ο ΔΟΥΛΟΣ

ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΤΟΣ

1739 ΕΝ ΜΗΝΗ ΦΕΥΡΟΥΑΡΗΟΥ 28

1765. Οικογενειακός τάφος Βασιλικής πρεσβυτέρας

ΕΝΘΑ ΚΗΤΕ Η ΔΟΥΛΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΚΗ ΠΡΕΣΒΗΤΕΡΑ ΚΑΙ 

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΣ ΚΑΙ                        

Η ΜΗΤΗΡ ΑΥΤΗΣ ΤΟΠΡΟΥ ΓΗΝΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΧΟΥΡΜΟΥΖΗ.

                 Έτος 1765 , Μαρτίου 25

Ο τάφος της πρεσβυτέρας Βασιλικής είναι οικογενειακός. Στον ίδιο τάφο τοποθετήθηκαν, όταν έγινε ή πλάκα, τα οστά του πατέρα και της μητέρας της που είχαν πεθάνει πολύ παλιότερα.

1770. Τάφος του Αναστάση

ΕΝΘΑΔΕ ΚΗΤΕ Ο ΔΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΕΤΟΣ 177

Τα ΟΥ, ΣΤ, Σ όπως στις προηγούμενες. Στο έτος λείπει ο τελευταίος αριθμός. Ασφαλώς η χρονολογία είναι 1770 και δεν χαράχτηκε το μηδέν.
Πιο κάτω εικονίζεται σε οριζόντια θέση ένα σφυρί. Θα πρόκειται για το εργαλείο που χρησιμοποιούσε συχνά ο νεκρός στην καθημερινή του ζωή.

1771. Τάφος Θανασάκη Τσολάκη

Η τελευταία πλάκα της πρώτης ομάδας.

ΕΝΘΑΔΕ ΚΗΤΕ Ο ΔΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
ΘΑΝΑΣΑΚΗΣ ΥΗΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΗ
ΤΣΟΛΑΚΗ. ΕΤΟΣ 1771

1862. Πλάκα Μηράντζας

                           Η νεκρή πρέπει να ήταν ράφτρα.

1869.Πλάκα Αναστασίας και Ανκήλης

ΕΔΟ ΚΙΤΕ Η ΔΟΥΛΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΝΕΤΙΟΥ
Ι869: ΝΑΣΤΑΣΗΓΙΑ: ΚΕ ΑΝΚΗΛΗ

1885. Πλάκα του Στιφάν

ΕΝΘΑΔΕ ΚΙΤΕ Ο ΔΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΙΦΑΝ
Ι885 ΜΑΓΙΟΥ 29 ΟΓΙΟΥ 1872

Ακολουθεί εγχάρακτη παράσταση από τη γεωργική ζωή τού νεκρού. Εικονίζονται βόδια στο ζυγό να σέρνουν το αλέτρι

1896.Πλάκα του Νικολάου και της Μαργώς

ΚΙΤΑΙ 0 ΔΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΣΙΝ ΤΗ ΘΙΓΑΤΡΙ ΜΑΡΓΟ ΕΤΟΣ 1896
[ΔΙ]ΜΙΤΡΟ ΕΤΟΣ Ι896 ΕΛΕΝΚΟΥ

Η εγχάρακτη παράσταση με το ίδιο θέμα από τη γεωργική ζωή, αλλά σε ορισμένες διαφορές.

 1902. Οικογενειακός τάφος Κωνσταντίνου

ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ Ο ΔΟΥΛΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ1902 ΣΥΖΙΓΟΣ ΤΟΥΑΝΑΣΤΑΣΙΑ
ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΚΝΟΝ ΧΡΙΣΟ

1905. Πλάκα Λόζογλου

ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΝΤΑΙ ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΘΕΟΥ 

ΛΟΖΟΓΛΟΥ ΓΙΑΝΚΟΥ

ΑΠΕΘΑΝΕ ΤΩ 1900

 ΚΑΤΗΝ ΤΙΑΝΙΟΥ

ΑΠΕΘΑΝΕ ΤΩ 1905

Στην εγχάρακτη παράσταση που ακολουθεί, τα βόδια και το αλέτρι είναι τοποθετημένα όπως στην πλάκα Νικολάου.

1909.Οικογενειακός τάφος Παναγιώτη Μπιουκιουτζή

Πάνω στην πλάκα υπάρχουν ελεγειακό ποίημα που αφιερώνουν στο νεκρό τα παιδιά του και σκηνή από την αγροτική ζωή. Αργότερα χαράχτηκαν άλλα τέσσερα ονόματα που ανήκουν σε συγγενείς του νεκρού.

Στον ίδιο τάφο υπάρχει μαρμάρινος σταυρός με την επιγραφή

ΕΝΘΑΔΕ ΚΙΤΕ Η ΔΟΥΛΗ ΤΟΥΘΕΟΥ ΖΟΙΤΣΑ ΠΑΝΑΓΙΟΤΟΥ ΜΠΙΚΙΤΖΙΔΟΥ
ΓΕΝΗΘΙ ΤΩ 1852 ΚΑΙ ΑΠΟΒΙΟΣΑΣΑ ΤΩ 1917

Το καλοκαίρι του 1981 συναντήσαμε στα Μαράσια δυο εγγονούς του νεκρού, το Στέφανο Παραπάνκο του Χαραλάμπους ετών 70 και τον Κων­σταντίνο Βουλτσίδη του Αργυρίου ετών 68. Οι μητέρες τους, που έχουν πεθάνει, Χρυσή και Άννα αντίστοιχα, ήταν κόρες του Παναγιώτη Μπιου­κιουτζή. Οι ίδιοι μας είπαν ότι ζει ακόμα στο χωριό μια κόρη του νεκρού, η Κυριακούλα σύζυγος Γρηγορίου Τσακίδου 95 περίπου ετών.

Οι επιτύμβιες πλάκες των δυο ομάδων έχουν αρκετές διαφορές μεταξύ τους ως προς τα θέματα που εικονίζουν και ιδιαίτερα ως προς τον τρόπο που έχουν γίνει τα σχέδια και η χάραξή τους. Πιστεύουμε ότι οι πλάκες της δεύτερης ομάδας δεν προέρχονται από την Αδριανούπολη. Πρέπει να έχουν γίνει από τεχνίτες κάποιου γειτονικού χωριού της περιοχής. Φημι­σμένο από παλιά χωριό για τούς τεχνίτες του που δούλευαν την πέτρα, είναι οι Πετράδες του Διδυμοτείχου, όπως μαρτυρεί και το όνομά του. Από τεχνίτες λοιπόν των Πετράδων πρέπει να σκαλίστηκαν οι μετά το 1862 επι­τύμβιες πλάκες των Μαρασίων.

Το νεκροταφείο των Μαρασίων το επισκεφτήκαμε δυο φορές. Την πρώτη φωτογραφίσαμε βιαστικά τις πλάκες, γιατί λόγοι υπηρεσιακοί δεν μας άφησαν να μείνουμε περισσότερο. Όταν ξαναπήγαμε το περασμένο καλοκαίρι, μείναμε συνολικά πάνω από πέντε ώρες, καταγράφοντας προσε­κτικά και σχεδιάζοντας τις επιτύμβιες πλάκες. Οι χωρικοί των γειτονικών σπιτιών απορούσαν, τι κάνουμε τόσες ώρες με τον καυτό ήλιο να ζεματάει τα κεφάλια μας. Μερικοί μας πλησίασαν για να μάθουν. Τους εξηγήσαμε τους λόγους και συμφώνησαν μαζί μας. Ορισμένοι μάλιστα μας δήλωσαν ότι θα προσέχουν να μην καταστραφούν οι πλάκες, γιατί πραγματικά μιλούν  για την παλιά ιστορία τον χωριού τους που έχει ξεχαστεί. Ιδιαίτερα συγκι­νημένοι οι εγγονοί τού Παν. Μπουκιουτζή. Ο ένας μας είπε χαρακτηρι­στικά ότι «σήμερα θα χαίρονται οι πεθαμένοι που τους κρατήσατε τόσες ώρες συντροφιά. Κανένας από `μας δεν έχει μείνει τόσο πολύ στο νεκροτα­φείο». Και πραγματικά είχαμε ξεχάσει για λίγο τη ζωή . Φεύγοντας αντικρί­ζαμε πιο πέρα τα μεγάλα ποτάμια τον Άρδα και τον Έβρο με τις καταπράσινες όχθες τους, που ετοιμάζονταν να σμίξουν τα νερά τους. Μας ήρθε να καλοτυχίσουμε γύρω μας την όμορφη φύση. 

Read more...